Nieuwsbrief 4, eerste jaargang - december 2005
Zeker niet de enige, maar wel de perfecte plek
voor een moord: Ciudad Juárez
Het leek een maand, maar duurde een week… Verslag:
Radio Nederland Wereldomroep nam het initiatief een dicussiepodium
te organiseren over de voortdurende vrouwenmoorden in Ciudad Juarez, een enorme
grensstad tussen Mexico en de Verenigde Staten. Een van de vermoorde vrouwen
was Hester van Nierop. Het feit dat er tussen de EU en Mexico een vrijhandelsverdrag
bestaat dat expliciet een link legt tussen handel en de verdediging van de
democratie en de mensenrechten was voor de Wereldomroep aanleiding om in Mexico
en in Nederland aandacht te vragen voor deze situatie.
Als basis diende een zesjarig onderzoek van Pablo Gamez, eindredacteur Spaans
van en werkzaam bij de Wereldomroep. Begin dit jaar nam hij contact met me
op en na een ontzettende berg voorwerk was het in december eindelijk zover:
verslag per dag, de tijd als rode draad door het verhaal.
Novib sponsort deze campagne financieel.
Vrijdag 2 december
Terugkijkend begon de waanzinnig turbulente week eigenlijk op die vrijdagochtend
al.
Toevallig begon voor mij die dag met een afspraak met de Nederlandse ambassadeur
in Mexico, hier in Den Haag. Hij was geïnteresseerd in de stichting Hester
en luisterde met belangstelling naar mijn betoog: Op dinsdag de 4e december
zou de campagne starten met een discussie in Nieuwspoort, het journalisten
centrum van Nederland. Vervolgens zou deze discussie de 8e voortgezet worden
in het journalistencentrum van Mexico City. De medewerkers en de directeur
van de Wereldomroep, Esther Chavez, de vrouw die wij met de stichting Hester
steunen, twee andere non-gouvernementele organisaties, Roeland en ik zouden
bij beide bijeenkomsten aanwezig zijn. Dat betekende dus: een driedaags retourtje
Mexico.
De Nederlandse ambassadeur, die op het punt stond weer naar Mexico City af
te reizen, beloofde me aanwezig te zijn bij de Mexicaanse bijeenkomst en zag
al deze aandacht voor het probleem als heel zinvol.
Zaterdag 3 december
Esther Chavez zou ’s middags half drie op Schiphol arriveren. Keurig
op tijd stond ik daar. Alles onder controle, het eten voor twee dagen al volledig
gereed. Wachten, wachten, wachten… Gelukkig stond ik daar met een bekende
van de Mexicaanse ambassade. Zij kwam ook een van de gasten voor de bijeenkomst
ophalen. Na een uur geduld te hebben gehad werden we ongerust en begonnen
we informatie in te winnen…telefoontjes naar alle hoeken van Nederland
om zekerheid te verkrijgen over de aankomsttijd. Tot ineens mijn naam door
de hallen van Schiphol schalde. Ik werd gezocht en mijn bezoek stond bij het
meetingpoint! Ze waren per ongeluk een andere uitgang uitgewandeld. Zagen
niemand om ze op te halen, waarop Esther zich realiseerde dat ze geen adres,
noch een telefoonnummer van mij had… Gelukkig geen reden voor paniek,
want kwam alles op zijn pootjes terecht en konden we naar huis. Daar wachtte
haar een gezellig etentje met mijn kinderen en hun partners.
Zondag 4 december
In de middag zou er speciaal voor de vrienden van de stichting Hester, de
mensen die Esther dus financieel steunen, een kennismakingsbijeenkomst zijn.
Het leek een leuk plan in de ochtend iets van Scheveningen of Den Haag te
laten zien, maar anders dan gepland verliep de ochtend met het vertalen van
haar speech van het Spaans in het Engels. Want daar had ze eigenlijk niet
op gerekend, dat die Nederlanders geen Spaans spraken…
Bij Ferdinand Mertens, de secretaris van de stichting was de bijeenkomst gepland,
geheel in sinterklaassfeer, compleet met pepernoten, marsepein en gevulde
speculaas. Natuurlijk op een mateloos ongelukkig tijdstip, zo een dag vóór
de sint, maar toch hadden 35 personen aangegeven graag te willen komen. Wie
schetst onze verbazing toen er uiteindelijk ruim 50 mensen stonden te luisteren
naar de speech. Esther vertelde in het Engels en ik vertaalde het meteen in
het Nederlands.
Ze schetste de contrasten van de grensstreek tussen rijk en arm. Het ontstaan
van de assemblagefabrieken in 1992 waarbij de fabrieken hun poorten openzetten
voor vrouwen om zodoende geld te kunnen verdienen. In dertig jaar transformeerde
de stad zich tot het grootste industriële centrum van Mexico, nu 1,3
miljoen inwoners, per dag komen er 300 immigranten bij. Sommigen hopen illegaal
de grensrivier over te kunnen steken en zodoende ‘the American dream’
te kunnen beleven.
De keuze is snel gemaakt: of werken in de fabrieken of verdwijnen in de criminaliteit.
Door zijn ligging is Ciudad Juarez dé aangewezen doorvoerplaats van
drugs.
Het grootste deel van de vrouwelijke migranten gaat aan de slag in de fabrieken.
Niet dat ze daar beter van worden, want de vrouwen, die gewend zijn aan het
patriarchale systeem, ruilen daar hun vader of echtgenoot in tegen een chef.
Ze werken 9 uur per dag en zijn, vanwege de uitgestrektheid van de stad vaak
4 uur per dag kwijt aan vervoer van en naar huis. Logisch dat er weinig tijd
rest voor kinderen en het huishouden. Maar werk in de fabrieken is er genoeg,
het wordt alleen heel slecht betaald en is vaak ongezond.
De continue migratie veroorzaakt een enorm probleem op het gebied van overheidsdiensten,
zoals water, licht, onderwijs, gezondheid en veiligheid. Vaak komen de families
van het platte land, zijn niet gewend aan de uiterst hete zomers en grillig
koude winters. Leven in kleine bouwseltjes op land dat niet van hun is.
De stad kent geen groenvoorzieningen of sportparken. Culturele of andersoortige
opvoeding had tot nu toe geen prioriteit van de overheid. Er zijn veel te
weinig scholen en crèches, dus laten de veelal alleenstaande moeders,
die de meerderheid van de fabrieksarbeidsters vormen, hun kinderen alleen
in de negorij achter, met als enig vertier tv-programma’s met geweld,
seks en misdaad. De mannen die de misdaden begaan zijn dan ook veelal niet
psychisch gestoord, het zijn juist de gewone mannen uit de omgeving, die het
geweld leerden op school, op straat of thuis. De overheid praat over verloren
familiewaarden, maar voelt zich daar niet verantwoordelijk voor.
De straffeloosheid en corruptie van de politie staat algemeen bekend.
In 1998 opende Esther Chavez het opvanghuis Casa Amiga voor slachtoffers
van geweld in huis en op straat. Van de bezoekers van het opvanghuis
leeft 90% in absolute armoe. Als vouw geboren, weet je daar dat je op ieder
moment object van geweld kunt zijn.
Maar voor diegenen die het overleven én hun nabestaanden biedt Casa
Amiga psychologische, maatschappelijke en medische hulp. Ze hebben
voorlichtingsprogramma’s voor scholen, fabrieken, de kerk en de gemeente.
Als missie heeft Casa Amiga het veranderen van de huidige geweldscultuur door
vrouwen meer eigenwaarde te geven, zodat ze respect kunnen afdwingen bij hun
naaste omgeving.
Uit alle delen van Nederland waren mensen gekomen. Sommigen
met bijzondere ideeën. Een van de vrienden van de stichting Hester uit
Eindhoven is met een vriendin van plan in Ciudad Juarez met de vrouwen een
kunstwerk te maken over het verdriet dat hun kwelt om hiermee de verwerking
van het verdriet te bevorderen.
Maandag 5 december
Even een beetje folklore. Dus Esther werd meegetroond naar Sinterklaas. Een
Sinterklaas met standing, want hij had zes Pieten en kwam te paard. Spectaculair
natuurlijk, zeker omdat hij Esther speciaal begroette en haar prees om haar
moed zich zo in te zetten voor het goede doel!
Daarna met de trein naar Amsterdam waar Esther een interview had met Amnesty
International voor het blad “Wordt Vervolgd”. Tot slot een traditionele
boottocht en op naar huis om ons voor te bereiden op hét begin van
de campagne de volgende dag.
Dinsdag 6 december
Om 8.15 uur stond de taxi voor. Op naar Hilversum. Ik zou 10 minuten meedoen
in het programma de Ochtenden van de VPRO. De journalist van de Wereldomroep
Edwin Koopman had een driekwartier durende impressie gegeven over de situatie
in Ciudad Juarez (voor liefhebbers heb ik dit op cd). Ik vervolgde met het
verhaal van de dood van Hester en het onderzoek dat voornamelijk bestond uit
‘zand in de ogen strooien’. Daarna gaf Joop Daalmeijer, directeur
van de Wereldomroep, aan wat het doel zou zijn van de discussie die ‘s
middags zou gaan plaatsvinden. Om 11 uur stond ik weer buiten om in vliegende
vaart vervoerd te worden naar Den Haag, naar de ambassadeur van Mexico, Sandra
Fuentes. Ze had me uitgenodigd voor de lunch met twee van haar gasten uit
Mexico, Guadalupe Morfin, directeur van de commissie ter voorkoming en uitroeiing
van het geweld tegen vrouwen in Ciudad Juarez, en Teresita Gomez, van de commissie
voor de mensenrechten aldaar.
Tijdens de lunch voerden we een aangenaam gesprek. Allen spraken over de ernst
van de zaak. En natuurlijk werd ook aangehaald dat de overheid hard aan het
werk was het onrecht te bestrijden. Ik ben er ook van overtuigd dat de mensen
waarmee ik in gesprek kwam stuk voor stuk het beste met de afgrijselijke situatie
voor hebben. Er is echter nog een lange weg te gaan…
Om half drie kwamen we aan in Nieuwspoort. SBS6 stond al ongeduldig te wachten
op een interviewtje.
Het was er barstens vol! In de pauze werden er nog stapels stoelen bijgezet
om iedereen van een plekje te voorzien.
Het doel van de bijeenkomst was de straffeloosheid in Ciudad Juarez aan de
kaak te stellen.
Edwin Koopman, Latijns-Amerika-correspondent voor o.a. Trouw en Wereldomroep,
leidde de discussie. Naast mij namen de volgende personen aan deze discussie
deel:
Wil Pansters, Cultureel Antropoloog en Mexico-kenner, Universiteit Utrecht
Vanuit Mexico was er de groep afgevaardigden uit de regering waar ik mee geluncht
had.
Monica Costa vertegenwoordigde het Internationaal Secretariaat van Amnesty
International
Politiek Den Haag werd vertegenwoordigd door de afgevaardigden uit de Tweede
Kamer, Gerdi Verbeet (ook lid van het comité van aanbeveling van de
stichting Hester) en Kathleen Ferrier.
Astrid Kaag, FNV Mondiaal vertegenwoordiger van de vakbonden.
Als non gouvermentele organisaties deden mee: Esther Chávez, Casa Amiga;
Marisela Ortiz, Nuestra hijas de regreso a casa, Emilienne de León,
Semillas.
Esther Chavez krijgt als eerste het woord en vertelt dat zij al in 1992 de
noodklok luidde. Vervolgens stichtte ze Casa Amiga, het opvanghuis voor de
vrouwen en begon ze systematisch met het aanleggen van de lange lijst van namen
van de vermoorde vrouwen.
Ik vertelde over onze ervaringen met de Mexicaanse politie. Waarbij ik stelde
dat de politie vanaf het begin de naam van de dader wist, hoe hij eruit zag
en waar hij zich ophield. De politie verzekerde ons dat de FBI ingeschakeld
was om te helpen. Helaas werd met alle informatie niets gedaan, en bleek naderhand
dat de FBI nergens vanaf wist. Gelukkig is deze nu opnieuw ingeschakeld in
het proces.
De Mexico-deskundige Pantsers schetst de situatie zoals Esther Chavez al in de
eerdere bijeenkomst beschreven had. Het laagste werkeloosheidscijfer, maar zware
arbeid en minimaal betaald. Kaag voegt daaraan toe dat de werknemers geen rechten
hebben en de vakbonden door de overheid worden aangestuurd. “Zodra
de dames zich organiseren is het afgelopen met het werk”. Ze meent dat
Philips een redelijke uitzondering vormt en wel bereid zou zijn over de situatie
te praten en deze te verbeteren. Ze stelde ook dat Mexico zich geen ontwikkelingsland
vindt, dus ook een eigen verantwoordelijkheid te nemen heeft in deze zaak.
Ook Gerdi Verbeet is vast van plan meer aandacht te vragen van de overheid en
noemde de antwoorden op de vragen die ze aan de kamer gesteld had tot nu toe het
meest te vergelijken met “boswandelingen”. Samen met Ferrier wil ze
zich degelijk voorbereiden op een gesprek met de minister. “We willen toch
niet dat producten en onderdelen worden ingevoerd uit landen waar zo gemakkelijk
vrouwen worden vermoord!”
Kathleen Ferrier, die in Mexico gestudeerd had, hamert ook nog eens op het
feit dat er nota bene een vrijhandelsverdrag bestaat waarin gesteld wordt
dat de mensenrechten gehandhaafd moeten worden. “Hiervoor zouden we
op Europees niveau de krachten moeten bundelen. Maar bovenal zou de rechtsgang
in Mexico op een eerlijke manier moeten plaatsvinden.”
Ze zullen hierop de aandacht blijven vestigen en de bedrijven zoals Philips
aanspreken op hun verantwoordelijkheid om zo met aanhoudende druk vanuit Nederland,
maar ook vanuit Europa een andere leefwereld voor de vrouwen te creëren.
Ook Monica Costa benadrukte het belang van de internationale druk”.
In de afgelopen 10 jaar is er nog niets veranderd aan de situatie. Iedere
mogelijkheid om de situatie te verbeteren werd genegeerd en respect voor de
families van de slachtoffers is ver te zoeken!”
Van Mexicaanse overheidszijde verweerde Guadalupe Morfin zich door te stellen
dat ze vanaf het moment dat ze is aangesteld druk uitoefent op de plaatselijke
autoriteiten van Ciudad Juarez. Dat haar activiteiten als bijzonder onprettig
worden ervaren door de regeringsambtenaren omdat ze de straffeloosheid en
misstanden aan de kaak stelt. De daders van het veelvoorkomend huiselijk geweld
zijn wel snel te traceren, maar juist de daders van de georganiseerde misdaad
baren haar hevige zorgen. Ze wil er dan ook alles aan doen wat mogelijk is, maar
ziet ook wel nog een lange weg voor zich!
Ook Sandra Fuentes, de ambassadeur kan de werkelijkheid niet ontkennen. En
ze stelt dat het een onderwerp is dat de autoriteiten met schaamte moet vervullen.
Wel wijst ze erop dat het vanwege de federale rechtsstructuur lastig is greep
te krijgen op de rechtsgang in de deelstaten.
Door deze discussie is er geen twijfel meer mogelijk…
de vrouwenmoorden van Ciudad Juarez zijn op de kaart gezet! Met een voldaan
gevoel sloten we af om ons op te maken voor de volgende ronde: Mexico City.
Woensdag 7 december
Woensdag werd gespendeerd aan de reis. Om de vermoeienissen te compenseren
werden we op een geweldige manier onthaald door de Wereldomroep, die zich
in Mexico City als een uitstekende gastheer ontpopte en ervoor zorgde dat
we ons ieder moment dat we er waren in de watten gelegd voelden!
Donderdag 8 december
De bijeenkomst in Mexico City begon al ’s ochtends vroeg om 9 uur. En
het was er zeker zo druk als in Nederland! Onder de aanwezigen waren ook weer
non- gouvermentele organisaties, Amnesty, de politieke partijen en afgevaardigden
van de regering. Er waren vier EU-ambassadeurs. De pers was in overvloed aanwezig
en ook was er een tentoonstelling gemaakt met schilderingen over de tragische
taferelen omtrent de moorden in Ciudad Juarez..
Aan een lange tafel zaten we boven het publiek. Om de beurt kregen de mensen
uit het panel het woord van José Zepeda, directeur van de Latijns Amerikaanse
afdeling van de Wereldomroep en degene die de bijeenkomst in Mexico regelde.
Ik kwam als derde aan bod en in gebrekkig Spaans vertelde ik over de dood
van Hester en herhaalde ik van het verhaal dat ik in Nieuwspoort uit de doeken
deed.
Daarna volgden de andere sprekers, helaas ging dit in zo’n rap Spaans
dat noch Roeland noch ik daar een woord aan vast konden knopen. Na enige uitleg
bleek dat de strekking van de discussie zonder twijfel dezelfde was die uit
Nieuwspoort in Den Haag.
Wat natuurlijk van ontzettend groot belang was, is dat Radio Nederland
Wereldomroep een geheel onafhankelijke positie bekleedt in Latijns Amerika.
Het is er het meest beluisterde radiostation. Juist omdat het geen enkele vorm
van censuur kent (in Mexico wordt nog vaak flink geschrapt door hoofdredacteuren
in kranten en tv-uitzendingen). De gehele uitzending werd live uitgezonden.
Zowel over de radio als over de tv via het kanaal voor het parlement.
Na de discussie werden we, als klap op de vuurpijl meegenomen en voorgesteld
aan de allerhoogste procureur generaal op federaal niveau, Alicia Pérez
Duarte. Ze was een en al oor, heel begaan met ons, maar vooral ook met alle
andere vrouwen uit Ciudad Juarez en de andere streken uit Mexico waar ook
eenzelfde wanorde heerst. En ze is hard aan het werk een wetswijziging in te
dienen. Alleen door een totale verandering in het systeem zou je de verantwoordelijkheid
kunnen verplaatsen naar een hoger niveau en zo de straffeloosheid kunnen voorkomen.
We wachten met spanning af!!!
Vrijdag 9 december: vlucht terug om volslagen uitgeput op zaterdag
thuis te komen.
Het gedicht dat Esther en ik voordroegen in het Spaans en Nederlands als afsluiting
van de bijeenkomst in Nieuwspoort.
En God maakte me vrouw
En God maakte me vrouw,
met lang haar, met de ogen,
neus en mond van een vrouw.
Met welvingen en plooien en zachte holtes
en hij groef me van binnen uit,
maakte me een atelier van menselijke wezens.
Hij weefde delicaat mijn zenuwen
en woog behoedzaam
het aantal van mijn hormonen af.
Hij stelde mijn bloed samen
en injecteerde mij ermee
zodat het mijn hele lichaam kon bevloeien;
zo ontstonden ideeën,
dromen, het instinct.
Zachtjes creëerde hij alles
met de hamer van zijn adem
en zijn priem van liefde,
de duizend en één dingen die me elke dag vrouw maken
waar ik trots voor opsta, elke morgen
en ik zegen mijn vrouwelijkheid.
Gioconda Belli
is in 1942 geboren in Nicaragua.
Wie opnieuw wil meedoen volgend jaar
Van de mensen die via een automatische incasso hebben aangegeven dat ze per
jaar betalen, wordt in januari het bepaalde bedrag door ons afgeschreven.
Heb je echter een eenmalige gift gestuurd, dan hopen we natuurlijk dat je
overweegt dit opnieuw te doen op ons banknummer: 400 92 84 42 of gironummer
530 84 98 Stichting Hester, tnv Marja Verhagen, IJsdans 6, 2907 AZ Capelle
a/d IJssel.
Nieuwe vrienden
Cathy en Paul van Bussel; Jeanette Claessen; Joyce Hemmer; Leo Streng;
Klaartje Ogier-Nederpel; Maria Kuypers; Hubert Lock; Mart en Renée
Kroon; Anja en Herbert Barendregt; Elly Mertens-Schreurs; H.B. Tiller;
Jaap-Jan Stok; Emile The Old Floor Shop
En voor de 60e verjaardag van Theo Halma! Jasper Halma; Co en Inez Sloof;
Peter en Henriëtte van Son; Henny en Veronie Kettenis; Menno en Maudy
Halma; Bien Vriesendorp; Jim en Floor Liem; Paul en Ria IJsselmuiden;
Els van de Dries Schinkel; Ton en Pia de Zwart; Frank en Detty Mol
Bedankt voor jullie lieve hulp en bijdrage! Deze lijst loopt van 1-10
tot 15-12. De complete vriendenlijst vind je op de website www.hester.nu
De maandelijkse incasso’s incasseren we elke maand rond de 15e.
Heb je e-mail en wil je de nieuwsbrief zonder kosten per mail ontvangen?
Mail dat dan even naar steun@hester.nu.
namens het bestuur, Arsène van Nierop
|
