Mexico - nieuws en ontwikkelingen

Gewapende overval op blijf-van-mijn-lijfhuis in Juárez
Ciudad Juárez, 9 juni 2010

Een door Esther Chávez opgericht opvanghuis voor vrouwen in Ciudad Juárez, Sin Violencia, is op 9 juni overvallen door een groep van 14 mannen, waaronder 6 zwaar bewapende politie­mannen. De groep stond onder leiding van Román García, een vertegen­woordiger van het gerechtshof, die weigerde zich als zodanig te legitimeren maar alleen een opsporings­bevel toonde waaruit bleek dat de mannen op zoek waren naar een minder­jarig meisje dat ontvoerd zou zijn. Toen de mannen werd verteld dat het gezochte meisje niet in het opvang­huis verbleef en dat hun op grond van de huisregels de toegang werd geweigerd, begonnen ze met hun wapens te zwaaien en met geweld te dreigen. Uiteindelijk werden ze nood­gedwongen binnen­gelaten, waarna de mannen het huis met veel machts­vertoon doorzochten, meubilair omver gooiend en onder bedden zoekend naar het meisje, dat ze natuurlijk niet vonden. Toen ze ervan overtuigd waren dat het gezochte meisje niet in het huis was vertrokken ze weer.
Het optreden van de groep werd door de bewoonsters als zeer bedreigend ervaren. Veel van de vrouwen die in het huis verblijven zijn daar omdat ze gevlucht zijn voor hun geweld­dadige partners, waaronder juist ook een aantal politie­mannen. Het bestuur van de stichting Hester spreekt in een protestbrief* aan de verantwoordelijke autoriteiten in Mexico haar ernstige bezorgdheid uit over het gebeurde en dringt aan op berechting van de verant­woorde­lijken. Amnesty Nederland heeft een zgn. blikse­mactie doen uitgaan waarin wordt opgeroepen tot het versturen van soort­gelijke brieven aan de autoriteiten. Wilt u zelf in actie komen en ook een brief schrijven, kijk dan in het hieronder genoemde Engels­talige verhaal voor de adressen waar u uw brief naartoe kunt sturen.

* de brief is in het Engels opgesteld - lees hier de Nederlandse versie

Meer informatie (in het Spaans resp. Engels):
cimacnoticias - Exigen reubicación inmediata de Refugio Sin Violencia de Cd. Juárez
Secret History: Reflections on Latin America - News From Ciudad Juarez

Drugsoorlog maakt het voor vrouwen alleen maar erger

In NRC Handelsblad van 4 november 2009 signaleert Philip de Wit in een artikel dat de situatie voor vrouwen er in Ciudad Juárez niet beter op wordt. De drugsoorlog maakt vrouwen daar juist tot een nog makkelijker doelwit, schrijft hij.

lees het artikel »

Nieuwe voorman in strijd tegen drugskartels
26 september 2009 - Rianne Waterval

President Felipe Calderón heeft op 7 september Arturo Chávez Chávez aangesteld als nieuwe federale procureur-generaal. Hij neemt het stokje over van Eduardo Medina Mora en moet de strijd tegen de drugsbendes nieuw leven in blazen. Eerder was Chávez openbaar aanklager in Chihuahua, de deelstaat waarin ook Ciudad Juárez ligt. De reden voor deze wisseling van de wacht maakte Calderón niet bekend. De president prees Medina Mora voor zijn professionaliteit en zijn ‘moedige werk’, zo meldt het NRC.
    Het Spaanse dagblad El País wijst op het dubieuze verleden van zijn opvolger. Chávez, in de jaren negentig betrokken bij het onderzoek naar vrouwenmoorden in Chihuahua, wordt door verschillende mensenrechtenorganisaties verantwoordelijk gehouden voor het feit dat een aantal zaken nog steeds niet opgelost is. Daarnaast zou hij de problematiek van het geweld tegen vrouwen hebben gebagatelliseerd. In 1998 heeft de Nationale Mensenrechtencommissie aan de gouverneur van de staat Chihuahua gevraagd een onderzoek in te stellen naar Chávez wegens nalatigheid en veronachtzaming, maar daar is nooit een reactie op gekomen.

Recordaantal moorden
De Mexicaanse president Calderón verklaarde drie jaar geleden bij zijn aantreden de drugskartels de oorlog. De versterking van het leger, sinds februari dit jaar al opgelopen tot 8.500 soldaten, lijkt echter nog steeds niet in staat een einde te maken aan de strijd tussen de rivaliserende drugsbendes. De regio stevent af op een recordaantal moorden. Het officiële dodenaantal ligt nu al boven de 1700 en overstijgt daarmee de 1653 dodelijke slachtoffers die in 2008 werden geregistreerd. Opmerkelijk is dat afkickcentra steeds vaker het strijdtoneel vormen. Drugsbendes beschuldigden eerder instellingen voor de verslavingszorg ervan bescherming te bieden aan leden van andere drugsbendes.

Verkiezingen in aantocht
8 juni 2009 - Rianne Waterval

De verkiezingsstrijd voor het Mexicaanse Congres is in volle gang. Op 5 juli gaan de Mexicanen naar de stembus om hun stem uit te brengen voor het Huis van Afgevaardigden. Ook zullen er gelijktijdig in tien deelstaten en het federale district regionale verkiezingen worden gehouden. Veel politici verkondigen mooie woorden over het verbeteren van de veiligheid en het tegengaan van het geweld tegen vrouwen. Maar voorlopig blijft het bij verkiezingsbeloften, in werkelijkheid is er nog steeds een lange weg te gaan.

Weinig vertrouwen in leger
Zo werden er onlangs in het tijdbestek van 24 uur, eindigend op zaterdagavond 30 mei, in Mexico minstens negentien moorden gepleegd. Elf vonden er plaats in Ciudad Juárez, zo meldden de autoriteiten. Onder de slachtoffers was onder meer de 44-jarige Manuel Arroyo Galván, een sociologieprofessor aan de autonome universiteit van Ciudad Juárez. Zo'n 2000 studenten en leden van ngo's zijn de straat op gegaan om te protesteren voor een veiligere situatie. De demonstranten vroegen niet alleen om opheldering van de moord op Arroyo Galván. In het afgelopen half jaar zijn nog een hoogleraar en een student vermoord en twee studentes van dezelfde universiteit vermist, alle zaken zijn nog onopgelost.
    De demonstranten hebben maar weinig fiducie in het Mexicaanse leger, zo bericht het dagblad La Jornada. Ze beweren dat het leger slechts 'simuleert' dat ze ten strijde trekt tegen de georganiseerde misdaad. Ondertussen blijven de drugsbendes elkaar nog steeds uitmoorden, waarschuwen ze. Daarnaast berichten diverse lokale kranten deze maand over agressief optreden van het leger tegenover de media. Zowel journalisten als fotografen hebben bedreigingen en agressie gemeld, ook zou het leger materiaal in beslag hebben genomen.

Zaak bij Inter-Amerikaans Hof
10 mei 2009 - Rianne Waterval

Afgelopen maand is in Santiago de Chile de Campo Algodonero-zaak geopend bij het Inter-Amerikaanse Hof voor de Rechten van de Mens. Op 6 en 7 november 2001 werden de lichamen van Esmeralda Herrera Monreal, Laura Berenice Ramos Monárrez and Claudia Ivette González samen met die van vijf andere slachtoffers gevonden in de katoenvelden bij Ciudad Juárez . De nabestaanden van de twee meisjes en jonge vrouw hebben de Mexicaanse staat voor het Inter-Amerikaanse Hof gedaagd.
    De Campo Algodonero-zaak is symbool gaan staan voor het falende optreden van de Mexicaanse overheid met betrekking tot de feminicidios. De moeders stellen de staat internationaal verantwoordelijk voor de verdwijning en dood van hun dochters. De Mexicaanse overheid heeft volgens hen gefaald, zowel als het gaat om het voorkomen als het bestraffen van geweld tegen vrouwen. Het proces is gestart tijdens de 34e buitengewone zitting van het Hof, de eerste hoorzittingen vonden plaats van 27 tot en met 30 april.
    Ook de Raad van de Europese Unie is ingenomen met de start van het proces, zo blijkt uit een verklaring van het voorzitterschap. De EU ziet de zaak als een belangrijke mijlpaal in de strijd tegen alle vormen van geweld tegen vrouwen, omdat het de eerste keer is dat de moorden op vrouwen in Ciudad Juárez op dit niveau zullen worden onderzocht. De EU spoort de Mexicaanse autoriteiten aan te zorgen voor goede samenwerking met het Inter-Amerikaanse Hof voor de Rechten van de Mens. Het Hof zal naar verwachting in november haar definitieve vonnis uitspreken.

VS zoeken toenadering
De varkensgriep heeft Mexico weer in de internationale spotlight gezet, maar ook de strijdende drugsbendes bij de Amerikaanse grens houden de gemoederen nog flink bezig. Begin april werd de 32-jarige Vicente Carrillo Leyva in Mexico City opgepakt. Deze drugshandelaar wordt door de Mexicaanse politie als de tweede man van het machtige Juárez-drugskartel beschouwd. Desondanks duurt de war on drugs voort.
    Barack Obama noemde de Amerikaanse strijd tegen drugs tijdens zijn verkiezingscampagne nog een 'totale mislukking'. Nu hij president is wil hij de grensoverschrijdende drugscriminaliteit dan ook zo snel mogelijk uitroeien. Ook minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton gaf onlangs toe dat de grote vraag naar drugs en de illegale wapensmokkel vanuit Amerika de VS 'medeverantwoordelijk' maken voor het geweld in Mexico. De VS hebben de banden met de Mexicaanse autoriteiten aangehaald en zijn van plan het aantal controleurs aan de Mexicaanse grens te verdubbelen. Mexico staat positief tegenover het feit dat de VS een grotere verantwoordelijkheid nemen maar er zijn ook kritische geluiden, zo meldt persbureau Novem. Volgens sommigen wordt door de extra grensbeveiliging de illegale migratie naar de VS een stuk gevaarlijker, terwijl de wapen- en drugssmokkel er nauwelijks door wordt gehinderd.

Militaire versterking arriveert in Ciudad Juárez
15 maart 2009 - Rianne Waterval

Van acht executies per dag in februari naar nog geen twee per dag in de afgelopen week. De belegering van Ciudad Juárez lijkt zijn eerste vruchten af te werpen, bericht de Telegraaf op 14 maart. Nu ook de laatste van de 8500 soldaten en 2300 federale agenten zijn gearriveerd, is het leger op volle sterkte aanwezig in de regio. Het is echter nog maar de vraag of zij daadwerkelijk een einde kunnen maken aan het geweld.
    ‘Er is pas reden voor optimisme als het leger de daders gaat oppakken. Wat we nodig hebben is een einde aan de wetteloosheid. En geen staatsgreep zoals het leger nu feitelijk pleegt,’ aldus mensenrechtenwerker Gustavo de la Rosa in het dagblad. Hij beschouwt de betrekkelijke rust als een stilte voor de storm. Andere inwoners zijn optimistischer en zien in de bezetting de enige mogelijke uitweg om de drugsoorlog te stoppen.
    Eerder deze maand vielen bij een gevangenisopstand nog minstens twintig doden. De rellen in de extra-beveiligde inrichting in Ciudad Juárez ontstonden door een vete tussen leden van rivaliserende drugsbendes. Leger en politie zijn ingezet om de orde te herstellen. De plaatselijke drugsmaffia laat op meerdere terreinen duidelijk haar invloed gelden. Vorige maand trad de politiecommandant van Ciudad Juárez af. De drugsbendes hadden gedreigd elke twee dagen een politieman te zullen vermoorden als de politiechef Roberto Orduña Cruz aanbleef. Hij was pas een jaar in functie.

Open oorlog
Volkskrantcorrespondent Cees Zoon constateert dat de strijd tegen de drugskartels is uitgedraaid op een open oorlog, die met de dag meer slachtoffers maakt. Gerardo Ruíz Mateos, minister van Economische Zaken, waarschuwt zelfs dat de volgende president van Mexico een drugshandelaar zal zijn als de huidige regering niet voluit ten strijde trekt. De georganiseerde misdaad is volgens hem diep doorgedrongen in het Mexicaanse staatsapparaat. De minister is het niet eens met enkele collega’s die het geweld slechts zien als een lokaal probleem dat zich concentreert in de drie staten Chihuahua, Baja California en Sinaloa.
    Het is waar dat Ciudad Juárez nog steeds als een van de gevaarlijkste steden van Mexico geldt. Maar ook elders in het land woeden complete veldslagen tussen het Mexicaanse leger en de privélegers van de drugskartels. Die laatste beschikken over steeds zwaardere wapens, zoals bazooka’s en antitankgranaten. Steeds meer steden worden door het leger bezet. Ook in de badplaats Cancún hebben militaire troepen zich gevestigd na de moord op een generaal vorige maand.
    Dat de situatie aanzienlijk is verslechterd, dringt ook in Europa door. Zo heeft het Europese Parlement de Europese Unie gevraagd om Mexico te helpen in haar strijd tegen de georganiseerde misdaad, de feminicidios en de corruptie.

Statistieken
Hoewel de inzet van het leger in de berichtgeving overheerst, was er in de media ook aandacht voor het geweld tegen vrouwen. Verschillende statistieken kwamen de afgelopen weken in het nieuws. Zo maakte de parlementaire commissie die zich bezighoudt met het onderzoek en vervolging van de feminicidios haar cijfers over 2006 en 2007 bekend. In deze twee jaren heeft de commissie 2.232 vrouwenmoorden geregistreerd, waarvan de meerderheid gepleegd werd door bekenden.
    Het Observatorio Ciudadano Nacional del Feminicidio de Mexico (OCNF) maakte voorafgaand aan internationale vrouwendag bekend dat er in de laatste vier maanden van het afgelopen jaar 264 vrouwen en meisjes vermoord zijn in twaalf Mexicaanse deelstaten. Dit is de eerste van een serie rapportages waarmee het OCNF aandacht vraagt voor de bestrijding van het geweld tegen vrouwen en meisjes in Mexico. De organisatie is van plan halfjaarlijks verslag uit te brengen. Binnen het OCNF hebben zich verschillende Mexicaanse ngo’s verzameld. De inspanningen van het OCNF hebben eraan bijgedragen dat de Mexicaanse overheid zich komende maand moet verantwoorden bij het Inter-Amerikaanse Hof voor de Mensenrechten. Daar begint in april de zaak betreffende drie feminicidios die gepleegd zijn in 2001.

Zie ook:

• nrcnext.nl » Open oorlog in Mexico
• NOS Headlines » Vrouwen als wegwerpafval

Noord-Mexico in the picture: verlies de feminicide niet uit het oog
januari 2009 - Rianne Waterval

Mexico komt nu regelmatig in het nieuws vanwege de gewelddadige strijd tussen drugsbendes. In de staat Chihuahua strijden veel bendes om de beste smokkelroutes naar de lucratieve Amerikaanse drugsmarkt. De regering heeft het leger ingezet om het geweld in te tomen, maar geregeld blijken overheidsfunctionarissen ook in dienst te zijn van criminele organisaties. Door het geweld zijn er in 2008 naar schatting meer dan 5400 doden gevallen. Enkele geruchtmakende zaken:

• Het Mexicaanse leger heeft deze maand een man gearresteerd die de afgelopen jaren zeker 300 lijken in chemicaliën heeft opgelost. De man, alias 'de stoofpottenmaker', deed dat in opdracht van een drugsbaron uit Tijuana, een stad aan de grens met de VS.
• De Amerikaanse ontvoeringsexpert Felix Batista is zelf op 10 december ontvoerd in Saltillo, Noord-Mexico. Hij was daar om lezingen te geven met als thema ‘Hoe voorkom je een ontvoering?’ Sindsdien is niets meer van hem vernomen. Nergens ter wereld worden zoveel mensen ontvoerd als in Mexico. Volgens een rapport van de Mexicaanse Nationale Mensenrechtencommissie zijn er het afgelopen jaar 3860 mensen ontvoerd, veelal gepleegd door strijdende drugsbendes. De meeste Mexicanen hebben geen vertrouwen in de politie: slechts 965 ontvoeringszaken werden aangegeven.

Focus
De aandacht voor de regio is dus de laatste maanden sterk toegenomen. Door de escalatie van het geweld is er een wereldwijde focus op de wantoestanden in Ciudad Juárez gekomen. Het gevaar bestaat dat, nu het grote aantal afrekeningen, ontvoeringen en uitmoordende drugsbendes het nieuws overheerst, de media-aandacht voor de vrouwenmoorden in de verdrukking komt. Er wordt nog volop gestreden voor gerechtigheid.

Het Cejil (Center for Justice and International Law) beschuldigt de Mexicaanse staat ervan niet te voldoen aan zijn verplichtingen als het gaat om het voorkomen en tegengaan van geweld en discriminatie van vrouwen in de staat Chihuahua. Deze verplichtingen zijn gebaseerd op eerdere uitspraken van het Inter-Amerikaans hof voor de Mensenrechten. Het Cejil wordt gesteund door het International Reproductive and Sexual Health Law Programme van de rechtenfaculteit van de universiteit van Toronto.

Ook vrouwenorganisaties, mensenrechten-ngo’s en nabestaanden blijven de Mexicaanse autoriteiten vragen om gerechtigheid. Nog steeds vindt het geweld tegen vrouwen plaats en er wordt op verschillende fronten hard gewerkt om te voorkomen dat de aandacht hiervoor verslapt. Zo was er op 19 januari in Ciudad Juárez een protestmars, georganiseerd door Nuestras Hijas de Regreso a Casa, waarin opheldering werd gevraagd over het grote aantal niet-opgeloste zaken van vermiste vrouwen.