 Verslag
EU-symposium over vrouwenmoorden
 Op
donderdag 19 november 2009 waren Marèse Röselaers en
Arsène van Nierop van de stichting Hester aanwezig bij een
bijeenkomst in het Europees Parlement in Brussel over vrouwenmoorden.
De bijeenkomst werd georganiseerd door de Heinrich Böll
Stichting
samen met de Groene Fractie van het EP in verband met de
Europees-Latijns Amerikaanse top komend voorjaar.
Enige achtergrondinformatie:
Vrouwenmoord is de ergste vorm van geweld tegen vrouwen. Het is een
immens probleem, zeker in Ciudad Juárez, maar niet alleen
daar.
Sinds erover gesproken wordt is duidelijk geworden dat het op veel meer
plaatsen in Latijns Amerika voorkomt. Nadat het probleem bij de
EU in 2007 resulteerde in het initiatiefrapport van Raul Romeva,
ontstond er veel aandacht voor het voorkomen en bestraffen van het
geweld, maar aan de straffeloosheid kwam geen einde.
Het is nu tijd voor een inventarisatie: wat hebben de EU, Mexico en de
andere landen van Midden-Amerika gedaan in de strijd tegen de
vrouwenmoorden sinds het initiatiefrapport in 2007 werd aangenomen?
Welke problemen kwamen ze tegen? Hoe kan de invloed van dit rapport
worden vergroot, speciaal met het oog op de
Europees-Latijnsamerikaanse topconferentie in Madrid in mei 2010?
Het initiatiefrapport over de vrouwenmoorden bij het Europees Parlement
was een uitgelezen moment om alle aandacht voor dit probleem te
mobiliseren. Als gevolg hiervan kwam vrouwenmoord hoog op vele
agenda’s van overheden en andere organisaties, zowel in
Europa
als in Mexico.
De Europese Unie kreeg een adviserende rol en regelde technische en
financiële ondersteuning tegen de bestrijding van de
straffeloosheid in Mexico in Ciudad Juárez en elders in
Centraal
Amerika.
In Mexico werd een speciale openbare aanklager voor vrouwenmoorden
aangesteld, hervormingen van het strafrecht werden afgekondigd.
Slachtoffers moesten toegang krijgen tot het justitiële
stelsel,
terwijl ze tot dan toe vaak werden weggestuurd. Helaas, intussen is de
speciale aanklager weer verdwenen.
Nu, met het aanbreken van het nieuwe mandaat van het Europees Parlement
is het tijd te inventariseren wat er op dit punt is bereikt en wat
niet, en te bepalen hoe verder te gaan.
Uit verschillende hoeken waren sprekers uitgenodigd; Raul Romeva* was,
net als eerdere keren, organisator en voorzitter vanuit het Parlement.
Verder spraken onder anderen de vertegenwoordiger van de Europese
Commissie voor Mensenrechten die de relaties met Latijns Amerika
onderhoudt, David Zaru; Andrea Medina Rosas* van de Latijns Amerikaanse
Commissie voor Mensenrechten; Rosa Celorio van het Inter-Amerikaanse
Hof voor de Mensenrechten, en Kerrie Howard, de adjunct directeur
Latijns Amerika van Amnesty International Londen. Ook waren er
vertegenwoordigers van Spanje, Guatemala en Honduras. Sommige sprekers
hadden een aansprekend verhaal, anderen wat minder.
 *op
YouTube staat een interview van Raul Romeva met
Andrea Medina Rosas (in het Spaans)
Andrea
Medina Rosas van de Latijns Amerikaanse Commissie van de
Mensenrechten stelde dat, hoewel Mexico nu ook wetgeving heeft
die vrouwen moet vrijwaren van geweld, de instrumenten helaas ontbreken
om deze wet na te leven. Mexico heeft een goed mensenrechtenstelsel en
het land wekt de indruk de wetten toe te passen, maar dit komt niet
overeen met de realiteit. Als excuus voert men aan niet over de juiste
middelen te beschikken om de wetten na te leven. De overheid heeft de
politiemacht versterkt. Dat lijkt mooi, maar het tegenstrijdige is dat
daardoor juist de onderdrukking van vrouwen is toegenomen. Jammer
genoeg heeft het instrument om moordenaars op te sporen dus een
negatief effect. Wel wordt nu iedere aangifte van geweld opgetekend in
Ciudad Juárez. Een hele vooruitgang…
Ze bracht vervolgens de benoeming van de overheidsfunctionaris
Chávez Chávez ter sprake. Afgelopen september
werd hij
aangesteld als de federale procureur-generaal in de deelstaat
Chihuahua,
waar Ciudad Juárez de grootste stad is. Chávez
Chávez
vervulde verschillende hoge functies van 1992 tot 1998 in deze
deelstaat. In die tijd ook werden de eerste vrouwenlichamen gevonden.
Maar in plaats van zich solidair op te stellen met de familieleden,
bagatelliseerde hij het probleem. Begrijpelijk dat de
mensenrechtenorganisaties nu unaniem protesteren tegen zijn benoeming!
Onlangs heeft de overheid ook nog eens officieel vastgesteld dat in
Mexico geen geweld tegen vrouwen voorkomt, ook niet in
Juárez!
De Mexicaanse regering probeert namelijk in al zijn uitspraken de
mensenrechtenschendingen te verhullen. Medina Rosas pleit er dan ook
voor een orgaan voor toezicht in te stellen om te controleren of de
wetten waarover Mexico beschikt uitgevoerd worden. Tot nu toe zijn de
slachtoffers en nabestaanden, evenals de verdedigers van de
mensenrechten, rechteloos en machteloos.
Hierna nam Kerrie Howard van Amnesty International Amerika het woord.
In 2004 kregen de moorden van Ciudad Juárez de volle
aandacht
van Amnesty. Vanaf die tijd bleven ze Ciudad Juárez in de
gaten
houden. Helaas moest Amnesty constateren dat meer aandacht niet leidde
tot verbetering. De straffeloosheid verminderde niet en ondanks de
nieuwe wetgeving hebben vrouwen er nog steeds geen toegang tot het
rechtssysteem. Je komt ook vreemde zinspelingen of beschrijvingen tegen
in de politieaantekeningen, bijvoorbeeld: eerlijke vrouw,
of meisje
onder de 16, zonder strafblad.
Een ander probleem in Mexico is dat de wetgeving er ‘niet
eenduidig’ is, met andere woorden zaken zijn voor meer dan
een
uitleg vatbaar. Dat betekent in de praktijk dat de rechter zaken per
geval en naar eigen inzicht kan interpreteren…
Opvallend is dat de zaken over vrouwenmoorden die tot nu toe behandeld
zijn, altijd zijn aangegeven door lokale vrouwenorganisaties. Het was
jammer genoeg geen enkele keer de overheid die aan de bel trok.
Een ander opvallend verschil tussen overheid en
mensenrechtenorganisaties is de telling van de vrouwen die om het leven
zijn gekomen. De overheid stelt dat er in 2008 28 vrouwen zijn
vermoord. De vrouwenorganisaties komen met het aantal van 75
à
90. Het waren ook vrouwenorganisaties zoals Casa Amiga die als eerste
de vrouwenmoorden in kaart brachten en hier statistische gegevens van
bijhielden en -houden. Nu wordt ze verweten dat ze de reputatie van de
stad beschadigen! Ook andere informatie wordt verdraaid door de
regering die bijvoorbeeld stelt dat ze bij Amnesty een voldoende
scoorde voor het beleid, iets dat bij Amnesty toch echt niet bekend
is…
Ze concludeert dat de internationale samenwerking primair gericht zou
moeten zijn op de aandacht voor de slachtoffers en hun nabestaanden.
Verder zouden er sancties moeten komen voor overheidsfunctionarissen
die gefaald hebben in de uitvoering van hun taken.
Rosa Celorio van de Inter-Amerikaanse Commissie voor de mensenrechten
vertelde over de manier waarop deze Commissie werkt, op basis van de
Amerikaanse conventie inzake de mensenrechten en de Inter-Amerikaanse
conventie ter preventie, bestraffing en uitbanning van geweld tegen
vrouwen, ook genoemd de Conventie van Belem do Para.
Daarnaast gaat
deze Commissie op werkbezoek bij de betreffende landen in de regio. Ze
neemt kennis van alle gedocumenteerde zaken en verzorgt publicaties
over de vrouwenmoorden. Specifiek in Mexico en Guatemala verdiept
de Commissie zich in ieder vorm van geweld tegen vrouwen.
Het valt op dat straffeloosheid leidt tot een patroon van herhaald
geweld. Eigenlijk logisch, want waarom zou je stoppen als niemand een
bestraffende vinger opsteekt.
Er zouden strategieën ontwikkeld moeten worden om de
discriminatie
van vrouwen die tot lagere bevolkingsgroepen behoren uit te bannen.
Ze beveelt dan ook aan in alle gevallen van geweld tegen vrouwen het
strafproces in gang te zetten en uit te voeren. Bovendien pleit ze voor
herstelbetalingen aan de slachtoffers of nabestaanden, iets waar door
de
overheid al in 2005 geld voor is vrijgemaakt, maar waar in de praktijk
maar weinig van terecht komt.
Een van de sprekers gaf nog het belang aan van de opvoeding van jongens
en meisjes. Daar kan al op de crèche mee begonnen worden.
Het is
natuurlijk ook van het uiterste belang dat dit een vervolg krijgt op de
[middelbare] scholen en later op de universiteiten. Ook zouden de media
in de beeldvorming van vrouwen en mannen een veel grotere rol kunnen
spelen. Zo wordt bijvoorbeeld in Spanje veel aandacht besteed aan
huiselijk geweld, waardoor het daar bespreekbaarder is geworden.
Binnenkort wordt bij iedere melding hiervan op de tv een telefoonnummer
getoond van een hulpinstantie.
Tot slot komt Raul Romeva van het Europees Parlement met een laatste
voorstel: Alle vormen van discriminatie zouden verwijderd moeten worden
uit de wetgeving van Mexico en Guatemala. Raul is ervan overtuigd dat
volgend jaar bij het Spaanse voorzitterschap van het Europese Parlement
dit punt zeker gesteund zal worden!
Uiteraard gaan we de naderende topconferentie van 18 mei in Madrid
nauwlettend volgen.
 |
